نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه

نظریه مشورتی شماره ۱۴۰۴-۱۲۷-۳۵۰ مورخ ۱۴۰۴/۱۲/۰۶

متن کامل استعلام و پاسخ نظریه مشورتی شماره ۱۴۰۴-۱۲۷-۳۵۰ مورخ ۱۴۰۴/۱۲/۰۶، شماره پرونده ۱۴۰۴-۱۲۷-۳۵۰، در بخش نظریات مشورتی کتابخانه حقوقی دادیار.

شماره نظریه ۱۴۰۴-۱۲۷-۳۵۰تاریخ ۱۴۰۴/۱۲/۰۶شماره پرونده ۱۴۰۴-۱۲۷-۳۵۰ ـ حاسفند ۱۴۰۴

نظریه مشورتی شماره ۱۴۰۴-۱۲۷-۳۵۰ مورخ ۱۴۰۴/۱۲/۰۶

مرجع: اداره کل حقوقی قوه قضاییه ـ دكتر محمدعلي شاه حيدري پور

استعلام

چنانچه در قراردادي شرط داوري درج شود و با بروز اختلاف ،داور با لحاظ صحت قرارداد و ابقاي آن به
محكوميت خوانده به انجام تعهد قراردادي رأي صادر كند و پس از سپري شدن مدت اعتراض ،محكومعليه
ادعايي مبني بر بطلان قرارداد كه شرط داوري ضمن آن درج شده است مطرح و صدور حكم به اعلام بطلان
معامله به جهت صوري بودن و همچنين ابطال رأي داوري به جهت بطلان قرارداد اصلي را مطرح كند ،در اين
خصوص خواهشمند است به پرسش هاي زير پاسخ دهيد -1 :با توجه به صدور رأي از سوي مرجع داوري با
لحاظ صحت و بقاي عقد و قطعيت آن ،آيا دعواي بطلان قراردادي كه شرط داوري ضمن آن درج شده و دعواي
ابطال رأي داوري به جهت بطلان قرارداد اصلي و تبعيت شرط از عقد ،دعوايي مسموع است؟ -2در فرض
مسموع بودن دعواي يادشده ،و صدور رأي مبني بر تأييد بطلان قرارداد معارض با رأي قطعي مرجع داوري،
خواهشمند است در مورد چگونگي اجراي هر يك از دو رأي و چگونگي رفع تعارض آن اعلام نظر فرماييد؟

پاسخ

1و -2اولاً ،در فرض سؤال كه پس از صدور رأي داور مبني بر محكوميت خوانده داوري به انجام تعهدات
قراردادي و پس از سپري شدن مدت اعتراض به رأي داور ،محكومعليه رأي داوري دعواي بطلان قرارداد را
مطرح كرده است ،به نظر ميرسد اين دعوا قابليت پذيرش ندارد؛ زيرا ادعاي بطلان معامله در زمره دفاع خوانده
در دعواي الزام به انجام تعهدات قرارداد بوده است و پس از رسيدگي و صدور رأي داور به شرح يادشده پذيرش
دعوا بر بطلان )قرارداد( ،معارض رأي قطعي داوري است و موضوع خارج از شمول ماده 461قانون آيين
دادرسي دادگاههاي عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب 1379است.
ثانياً ،با توجه به اينكه ماده 490قانون آئين دادرسي دادگاه هاي عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب 1379
براي اعتراض و ﻃرح دعواي بطلان رأي داوري ،مهلت تعيين و ماده 492اين قانون ،اعتراض و درخواست ابطال
خارج از اين مهلت را نپذيرفته است ،چنانچه اعتراض و درخواست ابطال رأي داوري ،خارج از مهلت تقديم
شود ،دادگاه نمي تواند به موضوع رسيدگي و رأي داور را باﻃل كند و بايد قرار رد درخواست صادر كند؛ اما با

توجه به صدر ماده 489همان قانون ،رأي داور در صورتي كه مشتمل بر يكي از موارد مذكور در اين ماده باشد،
باﻃل است و قابليت اجرايي ندارد؛ بنابراين هرگاه از سوي يكي از ﻃرفين اجراي رأي داور درخواست شود،
دادگاه مكلف است رأي داور را از جهات مذكور در اين ماده بررسي كند و چنانچه ﻃرف ديگر مدعي بطلان رأي
داور باشد ،از آنجا كه بررسي رأي داور پيش از صدور دستور اجرا ،تكليف دادگاه است ،تذكر يكي از ﻃرفين
نيز مورد توجه دادگاه قرار خواهد گرفت.

دكتر محمدعلي شاه حيدري پور
اداره کل حقوقی قوه قضاییه