نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه

نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۱/۹۵۰ مورخ ۱۴۰۲/۰۴/۱۱

متن کامل استعلام و پاسخ نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۱/۹۵۰ مورخ ۱۴۰۲/۰۴/۱۱، شماره پرونده ۱۴۰۱-۱۹۲-۹۵۰، در بخش نظریات مشورتی کتابخانه حقوقی دادیار.

شماره نظریه ۷/۱۴۰۱/۹۵۰تاریخ ۱۴۰۲/۰۴/۱۱شماره پرونده ۱۴۰۱-۱۹۲-۹۵۰ ـ حتیر ۱۴۰۲

نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۱/۹۵۰ مورخ ۱۴۰۲/۰۴/۱۱

مرجع: اداره کل حقوقی قوه قضاییه ـ دكتر احمد محمدي باردئي

استعلام

به استحضار مي رساند در خصوص مﻼك تشخيص اراضي موات شهري اختﻼف نظر است .برخي اعضاي كميسيون
موضوع ماده ١٢قانون زمين شهري مصوب ١٣٦٦با اصﻼحات و الحاقات بعدي ،سال ١٣٥٨را معيار دانسته و
با بررسي عكسهاي هوايي در آن سال اتخاذ تصميم مينمايند و بر اين اساس چنانچه ملك در عكس هوايي سال
١٣٥٨سابقه احياء نداشته باشد ،ملك را به عنوان موات معرفي ميكنند .بعضي ديگر هرچند عكس هوايي سال
١٣٥٨را مﻼكي قوي ميدانند؛ اما معتقدند عكس سال هاي قبل كه در چندين دوره وجود دارد نيز مﻼك است و
بايد به مجموع ادله ميداني توجه شود و در نتيجه اين اقدامات ،فقط اراضي كه موات بالذات هستند موضوع رأي
قرار ميگيرند و اراضي كه موات عارضي هستند؛ مانند اراضي مسلوبالمنفعه ،از قلمرو ماده ١٢يادشده خارج
مي شوند .در رويه قضايي نيز در خصوص مﻼك موات دانستن اراضي شهري اختﻼف نظر است؛ برخي قضات بر
اساس ديدگاه نخست فوقالذكر ،آراي كميسيون موضوع ماده ١٢قانون زمين شهري را صرفنظر از آثار احياء
قديمي پيش از سال ١٣٥٨كه در سال ١٣٥٨اين آثار به علت عوارض جوي پنهان يا مفقود شدهاند ،تأييد ميكنند
و برخي ديگر نظر عكس دارند .خواهشمند است در اين خصوص اعﻼم نظر فرماييد.

پاسخ

اوﻻً ،با توجه به مقدمه قانون لغو مالكيت اراضي موات شهري و كيفيت عمران آن مصوب ١٣٥٨كه ناظر به زمين
هاي موات داخل محدوده شهري يا خارج از آن است و با عنايت به تعريف حريم در ماده ٢قانون تعاريف محدوده
و حريم شهر ،روستا و شهرك و نحوه تعيين آنها مصوب ،١٣٨٤تاريخ ١٣٥٨/٤/٥كه در ماده ٣قانون زمين
شهري مصوب ١٣٦٦با اصﻼحات و الحاقات بعدي قيد شده است ،مﻼك تشخيص موات از غير موات است كه
طبق حكم ماده اخيرالذكر ،اراضي موات شهري كه سابقه عمران و احياء نداشته ،چنانچه بدون مجوز قانوني و از
اين تاريخ به بعد ) (١٣٥٨/٤/٥احياء شده باشد ،همچنان در اختيار دولت است.
ثانياً ،كميسيون ماده ١٢قانون زمين شهري مصوب ١٣٦٦با اصﻼحات و الحاقات بعدي ،مرجع اظهارنظر در باب
تشخيص عمران و احياء و تأسيسات متناسب و تعيين نوع زمين داير ،بائر و تميز آنها از موات در داخل محدوده
شهري است كه اين امر در نتيجه تحقيقات مختلف؛ از جمله از طريق معاينه محل و عكسهاي هوايي محل وقوع

ملك مدنظر در سالهاي مختلف صورت ميگيرد و برخﻼف آنچه در فرض اسـتعﻼم آمده است ،عكـس هوايي
سـال خاصي الزاماً مﻼك تشخيص نوعيت زمين و اثبات آن نيست.

دكتر احمد محمدي باردئي
اداره کل حقوقی قوه قضاییه