در صورتي كه خريدار چندين سال قبل به مستحقللغير درآمدن مبيع علم پيدا كرده است؛ اما به دلايلي مانند روابط
خانوادگي و يا اندك بودن ميزان ثمن و اينكه در رويه سابق مراجع قضايي حكم به استرداد ثمن به نرخ روز مبيع )قيمت
سوقيه( نميداده اند ،براي مطالبه غرامت طرح دعوا نكرده باشد ،آيا در حال حاضر دعواي خريدار و درخواست اعمال
رأي وحدت رويه شماره ٨١١مورخ ١٤٠٠/٤/١هيأت عمومي ديوان عالي كشور براي مطالبه غرامت بر اساس ميزان
افزايش قيمت )تورم( اموالي كه از نظر نوع و اوصاف مشابه همان مبيع هستند مسموع است؟ آيا ميتوان بر اساس قاعده
اقدام ،تاريخ علم به مستحقللغير درآمدن مبيع را ملاك عمل قرار داد و نه تاريخ طرح دعوا؟
نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۳/۹۸۴ مورخ ۱۴۰۴/۰۸/۲۱
مرجع: اداره کل حقوقی قوه قضاییه ـ دكتر محمدعلي شاه حيدري پور
استعلام
پاسخ
در فرض سؤال كه خريدار بهرغم علم به مستحقللغير بودن مبيع براي مطالبه غرامت بنا به دلايلي سالهاي
طولاني مبادرت به طرح دعوا نكرده است؛ اما در حال حاضر در اجراي رأي وحدت رويه شماره ٨١١مورخ
١٤٠٠/٤/١هيأت عمومي ديوان عالي كشور طرح دعوا كرده است ،تا زمانيكه قصد وي مبني بر ابراء ذمه بايع
احراز نشده باشد ،با لحاظ قواعد فقهي »الحق القديم لايبطله شي « و »علياليد « صرف سپري شدن مدت زمان
طولاني از تاريخ علم به مستحقللغير بودن مبيع ،مانع از طرح دعوا و استماع دعواي خريدار بر اساس ماده ٣٩١
قانون مدني و رأي وحدت رويه يادشده نميباشد؛ و در هر حال تشخيص و احراز مصداق با توجه به مجموع
اوضاع و احوال و شواهد و ظواهر امر بر عهده مرجع رسيدگيكننده است.
دكتر محمدعلي شاه حيدري پور
اداره کل حقوقی قوه قضاییه