آيا دادگاه ميتواند حكم صادره از مرجع همعرض خود را قرار توصيف كند؟ براي مثال ،در پروندهاي كه در
مرجع ديگري مطرح بوده است ،خواهان پيش از جلسه اول رسيدگي طي لايحهاي و در صورتجلسه شوراي حل
اختلاف با اعلام رضايت ،مختومه شدن پرونده را درخواست كرده؛ اما پس از ارجاع به دادگاه ،مرجع
رسيدگيكننده بدون تشكيل جلسه رسيدگي در وقت فوقالعاده به استناد ماده 1257قانون مدني حكم بر بيحقي
وي صادر نموده است؛ در حالي كه به نظر ميرسد از موارد صدور حكم ماهوي نبوده است؟ آيا در چنين فرضي
دادگاه ديگري ميتواند اين رأي را قرار تلقي كرده و بر اساس آن ،در پرونده خود اتخاذ تصميم نمايد؟
نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۲۰۶ مورخ ۱۴۰۴/۰۹/۱۵
مرجع: اداره کل حقوقی قوه قضاییه ـ دكتر محمدعلي شاه حيدري پور
استعلام
پاسخ
اولاً ،استعلام داراي ابهام است؛ چنانچه مقصود استرداد دادخواست يا دعوا موضوع ماده 107قانون آيين دادرسي
دادگاههاي عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب 1379باشد ،عليالاصول دادگاه ميبايست وفق ماده يادشده
حسب مورد قرار مقتضي را صادر ميكرد؛ اما صدور حكم بر بيحقي به استناد ماده 1257قانون مدني؛ آنگونه
كه در فرض سؤال آمده است ،مؤيد ورود ماهوي دادگاه به دعوا است.
ثانياً ،صرفنظر از ابهام و ايراد فوق ،در فرض سؤال كه دادگاه ديگري كه رأي دادگاه نخست در آن دادگاه ارائه
شده است ،دادگاه رسيدگيكننده كه هم عرض دادگاه صادركننده حكم بر بي حقي بوده و اين حكم به آن دادگاه
ارائه شده است ،نمي تواند با اخذ ملاك از ترتيبات مقرر در ماده 403قانون يادشده ،حكم صادره را قرار تلقي
كند.
دكتر محمدعلي شاه حيدري پور
اداره کل حقوقی قوه قضاییه