نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه

نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۲۲۴ مورخ ۱۴۰۵/۰۴/۲۴

متن کامل استعلام و پاسخ نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۲۲۴ مورخ ۱۴۰۵/۰۴/۲۴، شماره پرونده ۱۴۰۴-۸۲-۲۲۴، در بخش نظریات مشورتی کتابخانه حقوقی دادیار.

شماره نظریه ۷/۱۴۰۴/۲۲۴تاریخ ۱۴۰۵/۰۴/۲۴شماره پرونده ۱۴۰۴-۸۲-۲۲۴ ـ حتیر ۱۴۰۵

نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۲۲۴ مورخ ۱۴۰۵/۰۴/۲۴

مرجع: اداره کل حقوقی قوه قضاییه ـ دكتر محمدعلي شاه حيدري پور

استعلام

وفق آييننامه نحوه و ترتيب وصول پذيره و اهدايي مصوب ١٣٦٥/٢/١٠هيأت وزيران با اصلاحات و الحاقات
بعدي ،ميزان پذيره ابتدايي اجاره عرصه موقوفه جهت احداث واحدهاي مسكوني و صنعتي سي درصد قيمت عادله
روز زمين طبق نظر كارشناس دادگستري در هنگام تنظيم سند اجاره است؛ ماده يك )اصلاحي (١٣٨٢/٨/٤اين
آييننامه نيز مقرر نموده است» :در مواردي كه زمين بلامعارض وقفي ...به اجاره واگذار ميشود ،مبلغي متناسب با
قيمت عادله روز زمين كه در هر حال نبايد از ٣٠درصد قيمت آن كمتر باشد ،طبق نظر كارشناس دادگستري ...به
عنوان پذيره اهدايي از متقاضي ...دريافت خواهد شد«؛ با توجه به مستندات پيشگفته ،خواهشمند است اعلام
فرماييد:
اولاً ،چنانچه اداره اوقاف براي وصول پذيره در مرجع قضايي اقدام به طرح دعوا نمايد ،دادگاه رسيدگيكننده بايد
چه مبلغي را به عنوان پذيره لحاظ كند؟ آيا مكلف به تعيين حداكثر سي درصد ارزش روز كارشناسي عرصه مورد
اجاره است و يا آنكه با توجه به ماده يك آييننامه يادشده ميتواند بيش از سي درصد ارزش ملك را به عنوان
پذيره تعيين كند؟
ثانياً ،چنانچه براي دادگاه تعيين پذيره بيش از سي درصد ارزش ملك امكانپذير باشد ،حداكثر مبلغي كه به عنوان
پذيره قابل تعيين ميباشد ،چه ميزاني است؟ به عبارت ديگر ،آيا دادگاه ميتواند ميزان پذيره را تا سقف صد درصد
ارزش ملك تعيين كند؟

پاسخ

اولاً ،با عنايت به ماده ٨٢قانون مدني ،اصولاً اداره موقوفه مطابق ترتيبي است كه واقف تعيين ميكند و اگر وي
ترتيبي قرار نداده باشد ،متولي مانند وكيل امين ،بايد رفتار كند.
ثانياً ،با عنايت به ماده ١٣قانون تشكيلات و اختيارات سازمان حج و اوقاف و امور خيريه مصوب ١٣٦٣با
اصلاحات و الحاقات بعدي ،پذيره از عوايد موقوفه محسوب و به مصارف آن ميرسد.

ثالثاً ،مطابق ماده ) ١٢الحاقي (١٣٩٧/٤/٣١آييننامه نحوه ترتيب و وصول پذيره و اهدايي مصوب ١٣٦٥/٢/١٠
هيأت وزيران با اصلاحات و الحاقات بعدي كه پس از صدور دادنامههاي شماره ٢١٦١ – ٢١٦٢مورخ
١٣٩٧/١٢/٢١هيأت عمومي ديوان عدالت اداري و در پي اظهارنظر شوراي محترم نگهبان الحاق شده است،
»احكام مربوط به اخذ پذيره و سرقفلي در اين آييننامه و همچنين درصدهاي مقرر در مواد ) (٤و ) (٥آن ،به
مواردي كه نظر واقف به عدم اخذ پذيره يا سرقفلي بوده يا نظر به اخذ آن به نحو خاصي داشته است و همچنين در
مواردي كه واقف نظري ندارد ،ليكن مصلحت وقف به تشخيص متولي ،بدون اخذ پذيره يا سرقفلي يا كمتر يا بيشتر
از آن تعيين شده باشد ،تسري نمييابد«.
بنا به مراتب پيشگفته ،درصد پذيره بر اساس آييننامه يادشده و با لحاظ ماده ١٢آن بهوسيله متولي موقوفه و
همچنين سازمان اوقاف ،در مواردي كه اين سازمان مطابق ماده ٨١قانون مدني و بند يك ماده يك قانون تشكيلات
و اختيارات سازمان حج و اوقاف و امور خيريه اقدام ميكند ،تعيين ميشود و اصولاً امري است كه از شئون توليت
و اداره موقوفه محسوب ميشود و امري قضايي نيست تا دادگاه آن را تعيين كند؛ همچنان كه دادگاه ميزان اجارهبها
را تعيين نميكند.
شايسته ذكر است ،چنانچه در دعواي مطالبه وجه پذيره از مستأجر موقوفه مطابق ماده يك آييننامه يادشده ،خوانده
اظهار دارد كه مبلغ مطالبه شده بيش از سي درصد مقرر در اين ماده است ،چنانچه موضوع از شمول ماده ١٢
آييننامه نيز خارج باشد ،دادگاه به اين امر رسيدگي و حكم مقتضي صادر ميكند.

دكتر محمدعلي شاه حيدري پور
اداره کل حقوقی قوه قضاییه