چنانچه در روند رسيدگي مراجع شبه قضايي مانند شوراي اصلاحات ارضي كه قانون خاص آيين دادرسي براي
آنها تصويب نشده است ،موضوع به كارشناسي ارجاع و متقاضي كارشناسي پس از گذشت چندين ماه از پرداخت
هزينه كارشناسي خودداري كند ،آيا بايد مقررات قانون آيين دادرسي دادگاههاي عمومي و انقلاب در امور مدني
مصوب 1٣7٩اجرا شود و وفق ماده 25٩اين قانون ،كارشناسي از عداد دلايل خارج شود و يا آنكه شوراي
يادشده به طريق مقتضي پيگير پرداخت هزينه كارشناسي توسط ممتنع باشد؟ در اين صورت ،چنانچه متقاضي
كارشناسي ،به رغم پيگيري و دستور مجدد شوراي اصلاحات ارضي تا چندين ماه و يا حتي چندين سال هزينه
كارشناسي را پرداخت نكند ،در خصوص پرونده مطروحه تكليف چيست؟
نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۲۴۵ مورخ ۱۴۰۴/۱۰/۲۸
مرجع: اداره کل حقوقی قوه قضاییه ـ دكتر محمدعلي شاه حيدري پور
استعلام
پاسخ
مراجع شبهقضايي از تنوع بسياري برخوردارند و نميتوان تمامي آنها را مشمول حكم واحدي دانست؛ زيرا برخي
از اين مراجع به اموري مشابه امور حقوقي و ترافعي رسيدگي ميكنند؛ مانند مراجع حل اختلاف كار و بعضي
ديگر به اموري مشابه امور كيفري رسيدگي ميكنند؛ مانند هيأتهاي رسيدگي به تخلفات اداري؛ بر اين اساس،
هرچند اين مراجع از حيث تشريفات رسيدگي تابع تشريفات مقرر براي مراجع قضايي نميباشند؛ اما از حيث
اصول دادرسي بايد حسب مورد اصول دادرسي حاكم بر امور حقوقي و كيفري را در خصوص امور مشابه رعايت
كنند؛ مگر آنكه نص خاصي در اي ن خصوص وجود داشته باشد؛ بنابراين در فرض سؤال ،مي توان با استفاده از
ملاك اصول حاكم بر رسيدگي به ادله؛ از جمله كارشناسي به شرح مقرر در قانون آيين دادرسي دادگاههاي
عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب ،1٣7٩حسب اينكه انجام كارشناسي به درخواست يكي از طرفين بوده
است و يا به نظر مرجع شبهقضايي ،تصميم مقتضي اتخاذ كرد.
دكتر محمدعلي شاه حيدري پور
اداره کل حقوقی قوه قضاییه