به موجﺐ ذيل ماده ٣٠٣قانون مجازات اسلامي مصوب ،١٣٩٢چنانچه فردي با اعتقاد به مهدورالدم بودن
ديگري مبادرت به قتل وي نمايد و در نهايت مهدورالدم بودن مقتول به اثبات نرسد ،مرتكﺐ به پرداخت ديه و
نيز مجازات حبس مقرر در ماده ٦١٢قانون مجازات اسلامي )تعزيرات( مصوب ١٣٧٥محكوم ميشود؛
خواهشمند است در اين خصوص اعلام فرماييد آيا اين مقرره صرفاً شامل جنايات عمدي با سبق تصميم )بند
»الف« ماده ٢٩٠قانون مجازات اسلامي( ميشود و يا آنكه در خصوص جنايات مشمول بند »ب« ماده يادشده
)ارتكاب فعل نوعاً كشنده( نيز قابل اعمال است؟ به عنوان مثال ،فرد )الف( اطلاع پيدا ميكند كه فرد )ب( )از
اقارب سببي( مدتي پيش اقدام به تجاوز به همسرش )همسر شخص الف( نموده است) .الف( پس از اطلاع از اين
قضيه و با اين اعتقاد كه )ب( مهدورالدم است ،در صدد انتقام از وي برآمده است .در نهايت بنا به جهاتي از قتل
)ب( منصرف شده و صرفاً قصد تأديﺐ وي را داشته است؛ بر اين اساس ،وي را به جاي خلوتي كشانده و پس
از مطرح كردن موضوع ،با سنگ ضربه اي بر سر او وارد مي كند كه در اثر همان ضربه ،نامبرده به قتل ميرسد.
در مثال حاضر ،فرد )الف( با اعتقاد به مهدورالدم بودن فرد )ب( و بدون داشتن قصد قتل ،مرتكﺐ جنايت عمدي
شده است و در نه ايت از آنجا كه فعل ارتكابي نوعاً كشنده بوده است ،رفتار ارتكابي مشمول تعريف قتل عمدي
ميشود؛ چنانچه اثبات شود فرد )الف( با اعتقاد به مهدورالدم بودن مقتول ،مرتكﺐ اين جنايت شده است؛ اما در
نهايت مهدورالدم بودن مقتول در دادگاه به اثبات نرسد ،آيا موضوع مشمول قسمت ذيل ماده ٣٠٣قانون مجازات
اسلامي مصوب ١٣٩٢ميشود؟
نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۳۳۸ مورخ ۱۴۰۴/۰۸/۱۲
مرجع: اداره کل حقوقی قوه قضاییه ـ دكتر محمدعلي شاه حيدري پور
استعلام
پاسخ
حكم موضوع قسمت اخير ماده ٣٠٣قانون مجازات اسلامي مصوب ) ١٣٩٢ناظر بر صدور حكم به پرداخت ديه
و تعزير( با عنايت به اطلاق واژه »جنايت« مذكور در اين ماده ،شامل بند »ب« ماده ٢٩٠قانون يادشده ميشود
كه از مصاديق جنايت عمدي مقرر در اين ماده است و در فرض سؤال ،وجود يا فقدان سبق تصميم كه از تقسيمات
قتل عمدي از نظر ركن رواني است ،مؤثر در مقام نيست؛ شايسته ذكر است تشخيص مصداق و امور موضوعي
مربوط به پرونده ،با مرجع قضايي مربوط است.
دكتر محمدعلي شاه حيدري پور
اداره کل حقوقی قوه قضاییه