تبصره ماده ) ١٣الحاقي (١٤٠٢/١/٢٠آييننامه اجرايي قانون حمايت از كودكان و نوجوانان بيسرپرست و
بدسرپرست و ماده ٤٥شيوهنامه مراقبت از كودكان و نوجوانان بيسرپرست و بدسرپرست مصوب ١٤٠٢/٥/٢٥
وزير دادگستري و رئيس مرجع ملي حقوق كودك ،سازمان بهزيستي كشور ميتواند كودكان و نوجوانان
بيسرپرست و بدسرپرست را كه به دستور مرجع قضايي به سازمان مزبور معرفي شده يا ميشوند تا تعيين تكليف
نهايي در مرجع قضايي ،به طور موقت رأساً يا از طريق مؤسسات مراقبت خانوادهمحور به خانوادههاي داراي
صلاحيت بسپارد.
آيا مراقبت موقت يادشده از مصاديق »سرپرستي« محسوب شده و والد خانواده ميزبان از مزاياي موضوع ماده
٢١قانون حمايت از كودكان و نوجوانان بيسرپرست و بدسرپرست مصوب ١٣٩٢برخوردار خواهد شد؟
نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۴۰۵ مورخ ۱۴۰۵/۰۳/۰۴
مرجع: اداره کل حقوقی قوه قضاییه ـ دكتر محمدعلي شاه حيدري پور
استعلام
پاسخ
اولاً» ،مراقبت موقت« از كودك يا نوجوان بيسرپرست يا بدسرپرست موضوع ماده ٤٥شيوهنامه مراقبت موقت
از كودكان و نوجوانان بيسرپرست و بدسرپرست مصوب ١٤٠٢/٥/٢٥وزير دادگستري و رئيس مرجع ملي
حقوق كودك ،توسط سازمان بهزيستي كشور و يا مؤسسه مراقبت خانواده محور به خانواده ميزبان )موضوع بند
١٢ماده يك شيوهنامه يادشده( واگذار ميشود و لغو آن نيز در حدود ماده ٦٩اين شيوهنامه به دستور كارگروه
مراقبت از كودكان و نوجوانان اداره بهزيستي شهرستان صورت مي گيرد و اين نها د متفاوت از نهاد »سرپرستي«
است كه وفق ماده يك قانون حمايت از كودكان و نوجوانان بيسرپرست و بدسرپرست مصوب ١٣٩٢با اذن
مقام معظم رهبري و با رعايت ترتيبات مقرر در اين قانون؛ از جمله با صدور قرار دوره سرپرستي آزمايشي شش
ماهه و صدور بعدي حكم سرپرستي توسط دادگاه با اخذ تضمينات و تعهدات موضوع اين قانون از متقاضي امر
سرپرستي صورت ميگيرد )مواد ١٤ ،١٣ ،١١و ١٥قانون(.
ثانياً ،برخورداري سرپرست از مزاياي حمايتي حق اولاد و مرخصي دوره مراقبت براي كودكان زير سه سال
)معادل مرخصي دوره زايمان( و برخورداري كودك يا نوجوان تحت سرپرستي از مجموعه مزاياي بيمه تكميلي،
به شرح مذكور در ماده ٢١قانون حمايت از كودكان و نوجوانان بيسرپرست و بدسرپرست مصوب ،١٣٩٢ناظر
به نهاد »سرپرستي« موضوع اين قانون است و قابل تسري به نهاد »مراقبت موقت« موضوع ماده ٤٥شيوهنامه
صدرالذكر نميباشد؛ بويژه آنكه ،وفق ماده ٦٧اين شيوهنامه ،اصل بر تبرعي بودن مراقبت موقت و تأمين هزينهها
از سوي خانواده ميزبان است؛ اما به كودك يا نوجوان داراي شرايط ويژه ،در صورت درخواست خانواده ميزبان،
حمايت مالي مستمر يا غير مستمر توسط سازمان بهزيستي كشور و در قالب دستورالعمل جامع مالي اين سازمان
پرداخت ميشود )ماده ٦٨شيوهنامه(.
با توجه به مراتب و مستندات پيشگفته ،تسري مزاياي حمايتي موضوع ماده ٢١قانون حمايت از كودكان و
نوجوانان بيسرپرست و بدسرپرست مصوب ١٣٩٢به خانواده ميزبان و كودك و نوجوان سپرده شده به اين
خانواده ،فاقد موقعيت قانوني است.
دكتر محمدعلي شاه حيدري پور
اداره کل حقوقی قوه قضاییه