فردي در سال 1393به استناد ماده 3قانون تشديد مجازات مرتكبين ارتشا ،اختلاس و كلاهبرداري مصوب
1367به اتهام دريافت مبلغ سه ميليون و يكصد و پنجاه هزار تومان رشوه به استناد قسمت اخير ماده به تحمل
پنج سال حبس و هفتاد و چهار ضربه شلاق تعزيري و سه سال انفصال موقت از مشاغل دولتي محكوميت قطعي
يافته است كه مجازات تعزيري درجه چهار است؛ اما به دليل متواري بودن م حكوم ،مجازات تاكنون اجرا نشده
است .با اصلاح ماده 28قانون مجازات اسلامي در سال ،1399مبالغ مندرج در ماده 3قانون تشديد تغيير كرد؛
در حال حاضر بر اساس ماده 3قانون مذكور ،مجازات مرتكب با توجه به مبلغ ارتشا ،يك تا سه سال حبس
است كه مجازات تعزيري درجه شش است .در خصوص فرض پيش گفته ،خواهشمند است به پرسشهاي زير
پاسخ دهيد:
-1آيا بايد در اجراي ماده 10قانون مجازات اسلامي مصوب ،1392به جهت مناسبتر بودن قانون جديد به
حال محكومعليه ،دادنامه براي اصلاح به دادگاه ارسال شود و يا آنكه بر اساس قسمت اخير ماده 28قانون،
قانون فعلي بر احكام سابق اعمال نميشود و صرفاً همان مجازات مندرج در دادنامه لازمالاجرا است؟ توضيح
آنكه ،به نظر ميرسد حكم قسمت اخير ماده 28قانون مجازات اسلامي مصوب 1392مبني بر عدم عطف بما
سبق شدن اين ماده حكمي امتناني است و اعمال آن در موارد به ضرر متهم ،مد نظر قانونگذار نبوده است.
-2در صورتي كه دادنامه بايد بر اساس قانون جديد اصلاح شود ،آيا مشمول مرور زمان است و يا آنكه تاريخ
شروع محاسبه مرور زمان ،تاريخ دادنامه اصلاحي است؟
نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۴۶۵ مورخ ۱۴۰۴/۱۲/۰۶
مرجع: اداره کل حقوقی قوه قضاییه ـ دكتر محمدعلي شاه حيدري پور
استعلام
پاسخ
-1اصولاً مقصود از قانون مساعدتر به حال مرتكب در ماده 10قانون مجازات اسلامي مصوب 1392و عطف
بما سبق شدن آن؛ اعم از اين است كه قانون مذكور ،قانون كيفري باشد و يا قانون يا مصوبهاي باشد كه مبناي
حكم به مجازات كيفري قرار گرفته است؛ به گونهاي كه با تصويب آن ،شرايط براي اعمال قانون كيفري به نفع
مرتكب ،مساعدتر شده باشد؛ بنابراين ،از آنجا كه تعديل مبالغ مذكور در ماده 3قانون تشديد مجازات مرتكبين
ارتشاء ،اختلاس و كلاهبرداري مصوب ،1367به موجب رديف 34از تصويبنامه مورخ 1403/3/30هيأت
وزيران كه در ميزان مجازات مرتشي مؤثر است ،موجب تقليل مجازات مرتكب و در نهايت به نفع اوست؛ لذا
مقررات رديف پيشگفته از تصويبنامه مذكور به استناد بند »ب« ماده 10قانون يادشده عطف بما سبق ميشود
و در خصوص حكم محكوميت قطعي سابق مؤثر است.
-2اصلاح حكم بر اساس قانون لاحق به استناد بند »ب« ماده 10قانون مجازات اسلامي مصوب ،1392در
تاريخ قطعيت حكم قطعي اوليه تأثيري ندارد؛ زيرا در اجراي مقررات بند مذكور فقط مجازات مندرج در حكم
قطعي بر اساس قانون جديد تعيين ميشود؛ بنابراين ،از تاريخ قطعيت حكم و انقضاي مهلتهاي مقرر در ماده
107قانون مجازات اسلامي مصوب 1392بر اساس درجه جديد جرم ،حكم قطعي به هر علتي اجرا نشود،
مشمول مرور زمان اجراي حكم ماده يادشده است.
دكتر محمدعلي شاه حيدري پور
اداره کل حقوقی قوه قضاییه