چنانچه پيش از انقلاب اسلامي يا سالهاي اوليه پس از آن ،برخي دستگاههاي دولتي يا شهرداري مبادرت به
احداث خيابان ،معبر و يا ميدان نموده باشند ،در حالي كه در زمان احداث اين شوارع و معابر ،طرحهاي جامع
و تفصيلي به تصويب نرسيده و يا اجرا نشده باشد و امر احداث بر اساس طرح هادي و مانند آن باشد ،آيا در
حال حاضر كه چند دهه از زمان احداث آن شوارع و معابر سپري شده است ،شهرداري ميتواند عوارضي تحت
عنوان ارزش افزوده ناشي از اجراي طرح توسعه شهري را از املاك و اراضي مشرف و مجاور به اين خيابانها
و شوارع كه پيش از اجراي طرحهاي جامع و تفصيلي احداث شدهاند ،دريافت كند؟ -2با توجه به اينكه قانون
درآمد پايدار و هزينه شهرداريها و دهياري ها مصوب 1401است ،آيا شهرداري ميتواند به استناد بند »الف«
تبصره يك ماده 2اين قانون در خصوص اراضي و املاكي كه پيش از لازمالاجرا شدن اين قانون در مجاورت و
مشرف به خيابانها و شوارع و معابر قرار گرفتهاند ،عوارضي تحت عنوان ارزش افزوده ناشي از اجراي طرح
توسعه شهري دريافت كند؟
نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۴۹۵ مورخ ۱۴۰۴/۰۹/۲۲
مرجع: اداره کل حقوقی قوه قضاییه ـ دكتر محمدعلي شاه حيدري پور
استعلام
پاسخ
1و -2مستفاد از بند »الف« تبصره يك ماده 2قانون درآمد پايدار و هزينه شهرداريها و دهياريها مصوب
1401و با لحاظ ماده 4قانون مدني ،دريافت عوارض ارزش افزوده ناشي از اجراي طرحهاي توسعه شهري و
روستايي ناظر به پس از لازمالاجرا شدن قانون و بر اساس دستورالعمل اجرايي موضوع قسمت اخير بند »الف«
ذيل تبصره يك ماده 2قانون صدرالذكر است و موجب قانوني براي تسري آن به طرحهاي اجرا شده پيش از
لازمالاجرا شدن قانون يادشده وجود ندارد؛ آراي متعدد هيأت عمومي ديوان عدالت اداري؛ از جمله دادنامه
شماره 2599مورخ 1401/10/13آن مرجع ،مؤيد اين ديدگاه است.
دكتر محمدعلي شاه حيدري پور
اداره کل حقوقی قوه قضاییه