به موجب ماده ٥آييننامه اجرايي ماده ٥قانون الحاق برخي مواد به قانون تنظيم بخشي از مقررات مالي دولت
مصوب ١٣٩٥/١١/٢٧هيأت وزيران با اصلاحات بعدي ،دستگاههاي اجرايي مجازند قراردادهاي اجاره را حداكثر
به مدت سه ساله منعقد نمايند و براي پس از آن بايد بار ديگر مبادرت به برگزاري مزايده نمايند؛ به عبارت ديگر
مديران دستگاههاي دولتي مجوز قانوني براي انعقاد قرارداد اجاره مازاد بر سه سال را ندارند .نظر به اينكه مقرره
يادشده جزو قوانين آمره بوده و امكان تراضي بر خلاف آن وجود ندارد و از طرفي در اين مقرره ضمانت اجرايي
براي تخطي دستگاههاي دولتي از قانون ياد شده پيشبيني نشده است ،خواهشمند است در خصوص پرسشهاي
زير اعلام نظر فرماييد:
-١چنانچه دستگاه دولتي برخلاف صرفه و صلاح بيتالمال قرارداد اجارهاي را براي بيش از سه سال؛ به عنوان
مثال ده ساله منعقد كند ،با توجه به عدم امكان تراضي بر خلاف قوانين آمره ،آيا مي توان ابطال يا فسخ قرارداد را
از مرجع قضايي تقاضا كرد؟
-٢چنانچه به مانند قانون تجارت ،رابطه مديران دستگاههاي دولتي با دستگاه متبوع را تابع رابطه وكيل و موكل
بدانيم ،آيا ميتوان با اخذ ملاك از ماده ٦٦٣قانون مدني هر اقدامي كه وكيل يا نماينده قانوني از جمله مدير دولتي
خارج از حدود اختيارات خود انجام ميدهد را غير نافذ دانست و قرارداد مربوطه را فسخ كرد و يا آنكه اصل لزوم
قراردادها مندرج در ماده ٢١٩قانون مدني ،مانع فسخ يا تقاضاي ابطال اين قرارداد است؟
نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۵۹۱ مورخ ۱۴۰۵/۰۴/۲۲
مرجع: اداره کل حقوقی قوه قضاییه ـ دكتر محمدعلي شاه حيدري پور
استعلام
پاسخ
١و -٢با توجه به حكم مقرر در ماده ٥قانون تنظيم بخشي از مقررات مالي دولت ) (٢مصوب ١٣٩٣و الزام
دستگاه هاي اجرايي به برگزاري مزايده در صورت اجاره واحدهاي خدماتي ،رفاهي و مجتمع هاي فرهنگي ،هنري
و مازاد ورزشي اين دستگاهها و با عنايت به حكم ماده ٥و تبصره آن از آييننامه اجرايي ماده ٥صدرالذكر مصوب
١٣٩٥/١١/٢٧هيأت وزيران با اصلاحات بعدي و تجويز مدت اجاره حداكثر براي مدت سه سال و بلامانع دانستن
شركت مستأجر در مزايده مربوط به واگذاري مجدد و همچنين با عنايت به آمره بودن حكم ماده ٥قانون صدرالذكر
و تشريفاتي بودن عقد مزايده موضوع اين ماده ،در فرض سؤال كه دستگاه اجرايي بدون رعايت مقرره آمره يادشده،
ملك متعلق به خود را براي مدت ده سال به اجاره داده است ،صرف نظر از رعايت يا عدم رعايت صلاح و صرفه
بيتالمال در عقد اجاره مذكور ،ضمانت اجراي عدم رعايت مدت سه سال يادشده و انعقاد عقد اجاره براي مدتي
بيشتر ،بطلان عقد اجاره نسبت به مازاد است و صرف نظر از آنكه در فرض سؤال بين عدم نفوذ معامله و قابليت
فسخ آن خلط شده است ،موجبي براي حكم به عدم نفوذ عقد اجاره نسبت به مدت مازاد نميباشد.
دكتر محمدعلي شاه حيدري پور
اداره کل حقوقی قوه قضاییه