با توجه به اينكه وفق ماده 717قانون مجازات اسلامي )تعزيرات( مصوب 1375و ماده ) 104اصلاحي (1399
قانون مجازات اسلامي مصوب 1392با اصلاحات و الحاقات بعدي ،بزه بياحتياطي در امر رانندگي منتهي به
ايراد صدمه بدني غير عمدي جرم تعزيري درجه 8محسوب ميشود و از طرفي به موجب ماده 12قانون
شوراهاي حل اختلاف مصوب 1402رسيدگي به تمامي جرائم غير عمدي ناشي از حوادث رانندگي در صلاحيت
محاكم صلح قرار گرفته است ،چنانچه مرتكب جرم نوجوان داراي سن پانزده تا هجده سال باشد ،با لحاظ مواد
قانوني فوقالذكر و همچنين مواد 304و 340قانون آيين دادرسي كيفري مصوب ،1392خواهشمند است به
پرسشهاي زير
نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۶۳۷ مورخ ۱۴۰۴/۱۱/۰۶
مرجع: اداره کل حقوقی قوه قضاییه ـ دكتر محمدعلي شاه حيدري پور
استعلام
پاسخ
دهيد:
الف -رسيدگي به عنوان اتهامي فوقالذكر در صلاحيت دادگاه صلح است يا دادگاه اطفال و نوجوانان؟
ب -آيا دادسراي عمومي و انقلاب بايد تحقيقات مقدماتي پرونده را انجام دهد و يا دادگاه صالح )دادگاه
صلح/دادگاه اطفال و نوجوانان(؟
ﭘاسﺦ:
الف و ب -اولاً ،با عنايت به عموم و اطلاق عبارت مذكور در صدر ماده 304قانون آيين دادرسي كيفري مصوب
1392و اختصاصي بودن دادگاه اطفال و نوجوانان ،صلاحيت اين دادگاه؛ جز در مواردي مانند ماده 315اين
قانون كه به حكم قانون مستثني شده است ،منصرف از نوع جرم بوده و به تمامي جرايم اين اشخاص در اين
دادگاه رسيدگي ميشود .بر اين اساس ،در صورت تشكيل دادگاه اطفال و نوجوانان در حوزه قضايي شهرستان،
رسيدگي به جرايم ارتكابي موضوع بندهاي 9و 10ماده 12قانون شوراهاي حل اختلاف مصوب 1402در
فرضي كه سن مرتكب بين پانزده تا هجده سال تمام شمسي باشد ،در صلاحيت دادگاه اطفال و نوجوانان است و
از حيث انجام يا عدم انجام تحقيقات مقدماتي توسط دادسرا ،موضوع حسب مورد تابع حكم مقرر در ماده 285
قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392است .بنابراين ،در فرض سؤال كه ناظر به ارتكاب جرم ايراد صدمه
بدني غير عمدي موضوع ماده 717قانون مجازات اسلامي )تعزيرات( مصوب 1375از سوي نوجوان داراي
پانزده تا هجده سال سن است ،تحقيقات مقدماتي جرم پيشگفته كه علاوه بر تعزير مستوجب پرداخت ديه نيز
ميباشد ،توسط دادسراي عمومي و انقلاب )دادسراي ويژه اطفال و نوجوانان( كه در معيت دادگاه اطفال و
نوجوانان است ،به عمل ميآيد.
ثانياً ،با توجه به تبصره ماده 298قانون آيين دادرسي كيفري كه به موجب آن تا زماني كه دادگاه اطفال و
نوجوانان در محلي تشكيل نشده باشد ،به تمامي جرائم اطفال و نوجوانان به جز جرائم مشمول ماده 315اين
قانون در دادگاه كيفري دو يا دادگاهي كه وظايف آن را انجام ميدهد ،رسيدگي ميشود و از آنجا كه بندهاي 9
و 10ماده 12قانون شوراهاي حل اختلاف مصوب ،1402قانون لاحق و متضمن آخرين اراده قانونگذار است،
در حوزه قضايي شهرستاني كه دادگاه اطفال و نوجوانان تشـكيل نشده؛ اما
دادگاه صلح تشكيل شده است ،به جرائم موضوع بندهاي پيشگفته كه توسط افراد داراي كمتر از هجده سال سن
ارتكاب يافته باشد ،نه در دادگاه كيفري دو ،بلكه در دادگاه صلح مستقيماً و بدون نياز به كيفرخواست رسيدگي
خواهد شد .بديهي است در اين صورت ،متهم از تمامي امتيازاتي كه در دادگاه اطفال و نوجوانان اعمال ميشود،
بهرهمند خواهد بود.
دكتر محمدعلي شاه حيدري پور
اداره کل حقوقی قوه قضاییه