نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه

نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۶۷۲ مورخ ۱۴۰۵/۰۲/۰۱

متن کامل استعلام و پاسخ نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۶۷۲ مورخ ۱۴۰۵/۰۲/۰۱، شماره پرونده ۱۴۰۴-۱۲۲-۶۷۲، در بخش نظریات مشورتی کتابخانه حقوقی دادیار.

شماره نظریه ۷/۱۴۰۴/۶۷۲تاریخ ۱۴۰۵/۰۲/۰۱شماره پرونده ۱۴۰۴-۱۲۲-۶۷۲ ـ حاردیبهشت ۱۴۰۵

نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۶۷۲ مورخ ۱۴۰۵/۰۲/۰۱

مرجع: اداره کل حقوقی قوه قضاییه ـ دكتر محمدعلي شاه حيدري پور

استعلام

اعضاي هيأت مديره شركت تعاوني مسكن به استناد مصوبه مجمع عمومي شركت ،قطعاتي از زمينهاي متعلق به شركت
تعاوني را با قيمت كارشناسي به فروش رسانيدهاند .با تنظيم سند رسمي انتقال در دفتر اسناد رسمي ،وجوه دريافتي به
حساب شركت تعاوني واريز شده است .پس از تغيير در اعضاي هيأت مديره ،اعضاي جديد به ادعاي عدم رعايت
مقررات و مفاد اساسنامه شركت ،شكايت كيفري مبني بر خيانت در امانت و تحصيل مال از طريق نامشروع عليه اعضاي
هيأت مديره سابق مطرح كردهاند؛ دادگاه كيفري در رأي صادره به اين استناد كه تشكيل جلسه مجمع عمومي با ضوابط
و مقررات راجع به شركت تعاوني و اساسنامه شركت منطبق نبوده و مصوبات هيأت مديره خارج از حدود اختيارات
آنان و موجب تضييع حقوق اعضاي تعاوني شده است ،اين مصوبات را بياعتبار تشخيص داده و اقدام اعضاي هيأت
مديره در فروش قطعات مورد ادعا را مصداق خيانت در امانت و تحصيل مال از طريق نامشروع تشخيص داده و حكم
به محكوميت آنان صادر كرده است .با قطعيت رأي در دادگاه تجديد نظر ،با درخواست اعاده دادرسي محكومان موافقت
شده است و رفتار ارتكابي از سوي اعضاي سابق هيأت مديره مصداق خيانت در امانت تشخيص داده نشده است؛ اما
در شعب مختلف دادگاه تجديدنظر استان حكم بر رد اعاده دادرسي و محكوميت متهمان صادر شده است .پس از آن
مدير تصفيه شركت تعاوني عليه خريداران اراضي مذكور دعواي ابطال معاملات و ابطال اسناد رسمي صادره را مطرح
كرده است.
در خصوص فرض يادشده ،خواهشمند است به پرسشهاي زير پاسخ دهيد:
اولاً ،آيا دادگاه كيفري براي اظهارنظر در خصوص صحت و يا سقم مصوبات مجمع عمومي هيأت مديره و اعلام نظر
راجع به بي اعتباري آن در مقام احراز بزه خيانت در امانت و تحصيل مال از طريق نامشروع ،داراي صلاحيت ذاتي
است؟
ثانياً ،با فرض احراز حسننيت خريداران و عدم اطلاع آنان از كيفيت مصوباتي كه مجوز انجام معاملات بوده است و با
لحاظ انتقال برخي اراضي به ايادي بعدي و خسارت غير قابل جبران بر آنان ،آيا درخواست ابطال اسناد مالكيت و
اجراي حكم داراي وجاهت قانوني است؟

ثالثاً ،از آنجا كه اداره تعاون ،كار و رفاه اجتماعي بارها با تأييد مصوبات هيأت مديره ،آنها را مطابق قانون تشخيص
داده است ،آيا محكومان بايد ثمن اين اراضي را پرداخت كنند و يا آنكه اراضي بايد به شركت تعاوني اعاده شود؟

پاسخ

در فرض سؤال كه هيأت مديره شركت تعاوني مسكن به استناد مصوبه مجمع عمومي شركت ،برخي املاك شركت
را به فروش رسانيدهاند و ثمن آن نيز به حساب شركت تعاوني واريز شده است؛ اما با طرح شكايت بعدي از سوي
اعضاي جديد هيأت مديره ،اعضاي سابق بابت عناوين اتهامي خيانت در امانت و تحصيل مال از طريق نامشروع
محكوميت قطعي يافته اند ،با فرض جرم بودن رفتار ارتكابي و انطباق آن با هر يك از عناوين مجرمانه خيانت در
امانت ،تحصيل مال از طريق نامشروع و يا بزه موضوع ماده ١٢٦قانون شركتهاي تعاوني مصوب ١٣٥٠با
اصلاحات و الحاقات بعدي ،از آنجا كه بياعتبار دانستن مصوبات هيأت مديره مبناي استدلال دادگاه براي صدور
حكم محكوميت كيفري متهمان بوده است؛ بدون آنكه حكمي از آن دادگاه مبني بر ابطال مصوبه صادر شده باشد؛
در صورت تقديم دادخواست به دادگاه عمومي حقوقي براي ابطال معاملات و اسناد رسمي انتقال ،صدور حكم بر
ابطال اسناد مالكيت خريداران و ايادي بعدي )خريداران با حسننيت( فاقد وجاهت قانوني است و صرف نظر از
پرداخت ثمن معاملات صورت گرفته توسط خريداران؛ آنگونه كه در فرض سؤال آمده است ،الزام محكومان دادگاه
كيفري به پرداخت بهاي اراضي فاقد مجوز قانوني است و مسئوليت آنها در حدود ماده ٤٩قانون شركتهاي تعاوني
مصوب ١٣٥٠با اصلاحات و الحاقات بعدي است و موجب قانوني براي اعاده اراضي به شركت تعاوني وجود ندارد.

دكتر محمدعلي شاه حيدري پور
اداره کل حقوقی قوه قضاییه