چنانچه شخص »الف« آپارتماني را به شخص »ب« منتقل كند و شخص »ب« نيز آن را به »ج« و در نهايت اين
شخص ملك را به شخص »د« منتقل نمايد و پس از آن مشخص شود ملك مستحقللغير بوده و شخص »الف«
مستند به سند مجعول مبادرت به انتقال ملك نموده است و دادگاه كيفري حكم قطعي بر محكوميت شخص »الف«
صادر كند ،آيا پيش از مراجعه يد آخر )شخص د( به يد قبل خود )شخص ج( براي مطالبه خسارت ،شخص »ج« بر
اساس آراي وحدت رويه شماره ٨١١مورخ ١٤٠٠/٤/١و ٧٣٣مورخ ١٣٩٣/٧/١٥هيأت عمومي ديوان عالي
كشور به صرف مستحقللغير بودن مبيع ميتواند به شخص »ب« مراجعه و مطالبه غرامت نمايد و يا از آنجا كه
مبناي آراي وحدت رويه يادشده قاعده لاضرر است و به لحاظ عدم طرح دعوا از سوي شخص »د« ،شخص »ج«
تاكنون خسارتي متحمل نشده است و تا زمان پرداخت خسارت به يد بعدي خود ،حق مراجعه به يد قبل را ندارد؟
نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۶۸۴ مورخ ۱۴۰۵/۰۵/۱۲
مرجع: اداره کل حقوقی قوه قضاییه ـ دكتر محمدعلي شاه حيدري پور
استعلام
پاسخ
در فرض سؤال كه »الف« آپارتماني را به شخص »ب« فروخته است و سپس اين ملك به »ج« و در نهايت به
شخص »د« منتقل شده است و پس از آن به جهت احراز مستحقللغير درآمدن مبيع ،مطابق رأي دادگاه كيفري
شخص »الف« محكوم شده است ،پيش از مراجعه آخرين خريدار )شخص د( به يد قبلي خود )شخص ج( براي
مطالبه خسارت )غرامات( ،مراجعه شخص »ج« به شخص »ب« به خواسته مطالبه غرامت در اجراي آراي وحدت
رويه شماره ٨١١مورخ ١٤٠٠/٤/١و ٧٣٣مورخ ١٣٩٣/٧/١٥هيأت عمومي ديوان عالي كشور امكانپذير
نيست؛ زيرا همانگونه كه در متن رأي وحدت رويه نخست آمده است »دادگاه ميزان غرامت را مطابق عمومات
قانوني مربوط به نحوه جبران خسارات از جمله صدر ماده ٣قانون مسئوليت مدني تعيين ميكند« و در فرض
سؤال كه يد آخر )شخص د( به يد قبلي خود )شخص ج( رجوع نكرده است ،شخص »ج« هنوز ضرري متحمل نشده
و لذا حق مراجعه به يد قبلي و مطالبه غرامت وفق ماده ٣٩١قانون مدني و آراي وحدت رويه يادشده را ندارد.
دكتر محمدعلي شاه حيدري پور
اداره کل حقوقی قوه قضاییه