همانگونه كه مستحضريد وفق ماده 3قانون نحوه اجراي محكوميتهاي مالي مصوب 1394دادگاه ميتواند در
دعواي اعسار محكومعليه از پرداخت محكومبه ،با اخذ تأمين مناسب از حبس وي خودداري و چنانچه در
حبس باشد ،محكومعليه را آزاد كند؛ با توجه به اين مقرره قانوني و نظر به اينكه ،در بسياري از پروندههاي
اجراي احكام كيفري ،محكومعليه پس از سپري شدن مدت زيادي شناسايي و جلب ميشود و بلافاصله
دادخواست اعسار از پرداخت محكومبه را ارائه مينمايد و در اجراي ماده 13قانون يادشده بايد به اين دعوا در
دادگاه صادركننده رأي نخستين رسيدگي شود ،خواهشمند است در اين خصوص به پرسشهاي زير پاسخ دهيد:
-1چنانچه محكومعليه ،دعواي اعسار خود را از ﻃريق دفاتر خدمات الكترونيك قضايي به دادگاه ارسال كند،
آيا دادگاه مكلف است در ابتدا تأمين كيفري اخذ كند؟
-2در صورت عدم ارائه و معرفي تأمين از سوي متقاضي )خواهان( ،تكليف دادگاه چيست؟ آيا بايد اخطار رفع
نقص صادر كند و يا آنكه قرار رد دعوا صادر نمايد؟
-3از آنجا كه حسب رويه ،بسياري از دادگاههاي صادركننده حكم ،اختيار اخذ تأمين را به شعبه اجراي احكام
كيفري محول ميكنند و اين امر موجب اﻃاله دادرسي ميشود ،آيا دادگاه ميتواند در رأي خود ،اختيار اخذ تأمين
كيفري پس از صدور رأي را به شعبه اجراي احكام كيفري تفويض كند؟
نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۶۹۴ مورخ ۱۴۰۴/۱۲/۰۵
مرجع: اداره کل حقوقی قوه قضاییه ـ دكتر محمدعلي شاه حيدري پور
استعلام
پاسخ
1و -2پس از صدور دستور جلب محكومعليه در اجراي ماده 3قانون نحوه اجراي محكوميتهاي مالي مصوب
1394و سپري شدن مهلت مقرر قانوني ،آزادي محكومعليه و خودداري از جلب وي منوط به سپردن تأمين
مناسب و صدور قرار قبولي وثيقه يا كفالت از سوي دادگاه است .بر اين اساس ،با تقديم دادخواست اعسار توسط
محكومعليه دادگاه مكلف به رسيدگي است و صرف عدم معرفي تأمين از سوي محكومعليه موجبي براي اخطار
رفع نقص يا رد دعواي اعسار وي نيست؛ همچنين تقديم دادخواست از ﻃريق دفاتر خدمات الكترونيك قضايي
و يا به نحو حضوري ،تفاوتي در حكم اين قضيه ندارد.
-3به موجب ماده 3و تبصره يك آن از قانون نحوه اجراي محكوميتهاي مالي مصوب 1394و ماده 2آييننامه
اجرايي قانون يادشده مصوب 1399/6/18رئيس محترم قوه قضاييه ،همانگونه كه دستور حبس محكومعليه
در اجراي جنبه مالي احكام كيفري با دادگاه صادركننده حكم نخستين است ،خودداري از حبس يا آزادي وي
با اخذ تأمين مناسب نيز از وظايف و اختيارات همين دادگاه است و قابل تفويض به قاضي اجراي احكام كيفري
نيست.
دكتر محمدعلي شاه حيدري پور
اداره کل حقوقی قوه قضاییه