در صورت افزايش خواسته از سوي خواهان در اولين جلسه دادرسي ،چنانچه از مصاديق افزايش خواسته نباشد و
خواسته و دعواي مستقل با منشأ متفاوت باشد ،تكليف دادگاه چيست؟ آيا بايد دستور رفع نقص و پرداخت هزينه
دادرسي صادر شود؟ در صورت عدم حضور خوانده ،آيا بايد وقت رسيدگي تجديد شود؟ آيا دادگاه ميتواند بدون
اخذ هزينه دادرسي و حضور خوانده در خصوص خواسته افزايشيافته قرار عدم استماع دعوا صادر كند؟ به عبارت
ديگر ،چنانچه دادگاه موضوع را از مصاديق افزايش خواسته نداند ،آيا در خصوص خواسته افزايشيافته بايد قرار
صادر كند و يا آنكه به صرف صدور دستور و تصميم قضايي ،مي توان در اين خصوص تعيين تكليف كرد؟ چنانچه
قرار صادر شود ،آيا دادگاه بايد ابتداً اخطار رفع نقص بابت پرداخت هزينه دادرسي و رفع نواقص شكلي را صادر
كند؟
نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۷۱۶ مورخ ۱۴۰۵/۰۲/۰۵
مرجع: اداره کل حقوقی قوه قضاییه ـ دكتر محمدعلي شاه حيدري پور
استعلام
پاسخ
اولاً ،در فرض سؤال كه دادگاه تغيير يا افزايش خواسته را بر ماده ٩٨قانون آيين دادرسي دادگاههاي عمومي و
انقلاب در امور مدني مصوب ١٣٧٩منطبق نميداند ،به نحو مستدل آن را نميپذيرد و به دعوا حسب مورد با همان
خواسته يا با همان ميزان مندرج در دادخواست رسيدگي ميكند .و آن جا كه تغيير يا افزايش خواسته به صورت
شفاهي در جلسه رسيدگي و يا به موجب لايحه درخواست ميشود ،براي عدم پذيرش آن نيازي به صدور رأي در
معناي اخص آن؛ از جمله صدور قرار عدم استماع نيست؛ همچنين با توجه به اينكه صرف تغيير خواسته به معناي
استرداد خواسته نيست ،تا زماني كه استرداد خواسته مندرج در دادخواست احراز نشود ،دادگاه ملزم به رسيدگي
است.
ثانياً ،رسيدگي به خواسته افزايشيافته مستلزم پرداخت مابهالتفاوت هزينه دادسي است و در صورت عدم پرداخت
هزينه ياد شده همزمان با درخواست افزايش خواسته ،دادگاه دستور اخطار رفع نقص صادر ميكند.
ثالثاً ،چنانچه خوانده در جلسه دادرسي حاضر نباشد و يا آمادگي خود را براي دفاع نسبت به خواسته افزايشيافته
اعلام نكند ،دادگاه بايد وقت رسيدگي را تجديد و در موارد عدم حضور خوانده ،مراتب افزايش خواسته و مستندات
آن را نيز امر به ابلاغ كند.
دكتر محمدعلي شاه حيدري پور
اداره کل حقوقی قوه قضاییه