-١پس از صدور حكم قطعي و لازمالاجراي دادگاه حقوقي ،آيا ميتوان پيش از سپري شدن مهلت ده روزه
اجراييه ،دستور ارسال پرونده اجرايي يا حداقل رونوشتي از اجراييه را براي اجراي احكام و به منظور شناسايي
و توقيف اموال محكومعليه صادر كرد؟ در صورت مثبت بودن پاسخ ،آيا اجراييه بايد به صورت كامل براي
اجراي احكام ارسال شود و يا آنكه صرف ارسال رونوشت آن براي اقدامات اوليه شناسايي و توقيف اموال
محكومعليه كافي است؟
-٢پس از صدور اجراييه و ارسال پرونده به اجراي احكام ،آيا در مهلت يك ماهه مقرر براي طرح دادخواست
اعسار محكومعليه ،ميتوان به درخواست محكومله دستور جلب محكومعليه را صادر كرد و يا آنكه پس از
انجام اقدامات اوليه مانند شناسايي اموال و سپري شدن مهلت يك ماه ميتوان چنين دستوري را صادر كرد؟ به
عبارت ديگر ،آيا در مهلت يك ماهه يادشده ،صرفنظر از طرح يا عدم طرح دعواي اعسار ميتوان محكومعليه
را جلب كرد؟
-٣در خصوص پرسش قبل ،آيا اجراي احكام مكلف است پس از عدم شناسايي اموال محكومعليه در مهلت
يك ماهه و درخواست جلب وي توسط محكومله ،در سامانه هاي قوه قضاييه طرح يا عدم طرح دعواي اعسار
را بررسي كند و يا از شعبه صادركننده رأي در اين خصوص استعلام كند و يا اينكه بايد اقدامات اجرايي مانند
جلب را در همان مهلت يك ماهه صورت دهد و تكليفي به استعلام يا بررسي سامانههاي قوه قضاييه ندارد و
اين اقدام )ارائه دادخواست اعسار يا گواهي آن( بر عهده محكومعليه است؟
نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۷۳۸ مورخ ۱۴۰۵/۰۳/۲۵
مرجع: اداره کل حقوقی قوه قضاییه ـ دكتر محمدعلي شاه حيدري پور
استعلام
پاسخ
-١با عنايت به مواد ٣٥و ٤١قانون اجراي احكام مدني مصوب ،١٣٥٦محكومعليه تا ده روز پس از ابلاغ
اجراييه مهلت دا رد كه حكم را طوعاً اجرا كند و در صورت عدم اقدام از سوي محكومعليه ،اجراي احكام پس
از سپري شدن اين مهلت ،به ترتيب مقرر در اين قانون حكم را اجرا ميكند .بنابراين پيش از سپري شدن مهلت
ده روز يادشده ،تشكيل پرونده اجرايي و اقدام براي شناسايي و توقيف اموال محكومعليه امكانپذير نيست.
شايسته ذكر است وفق تبصره يك ماده ٣٥قانون يادشده ،پس از صدور و ابلاغ اجراييه و پيش از سپري شدن
مدت ده روز از تاريخ ابلاغ ،به درخواست محكومله ،تأمين محكومبه امكانپذير است.
-٢عبارت »حبس نميشود« در قسمت اخير ماده ٣قانون نحوه اجراي محكوميت¬هاي مالي مصوب ،١٣٩٤
به عدم بازداشت محكوم عليه در صورت تقديم دادخواست اعسار در ظرف مهلت سي روزه مذكور در اين ماده
تصريح دارد؛ ضمن اينكه اين حكم از مفاد تبصره يك اين ماده نيز مستفاد است؛ بنابراين ،تا سي روز از تاريخ
ابلاغ اجراييه و به رغم تقاضاي محكومله ،بازداشت محكومعليه امكانپذير نيست.
-٣در فرض سؤال كه پس از سپري شدن مهلت سي روزه مقرر در ماده ٣قانون نحوه اجراي محكوميتهاي
مالي مصوب ،١٣٩٤جلب محكومعليه درخواست شده است ،با توجه به اينكه در قانون پيشبيني نشده است كه
محكومعليه موظف به ارائه گواهي تقديم دادخواست اعسار است ،دادرس اجراي احكام مدني پيش از صدور
دستور جلب بايد از طريق سامانه ،تقديم يا عدم تقديم دادخواست اعسار را بررسي كند.
دكتر محمدعلي شاه حيدري پور
اداره کل حقوقی قوه قضاییه