نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه

نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۸۱۸ مورخ ۱۴۰۵/۰۴/۱۰

متن کامل استعلام و پاسخ نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۸۱۸ مورخ ۱۴۰۵/۰۴/۱۰، شماره پرونده ۱۴۰۴-۳/۱-۸۱۸، در بخش نظریات مشورتی کتابخانه حقوقی دادیار.

شماره نظریه ۷/۱۴۰۴/۸۱۸تاریخ ۱۴۰۵/۰۴/۱۰شماره پرونده ۱۴۰۴-۳/۱-۸۱۸ ـ حتیر ۱۴۰۵

نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۸۱۸ مورخ ۱۴۰۵/۰۴/۱۰

مرجع: اداره کل حقوقی قوه قضاییه ـ دكتر محمدعلي شاه حيدري پور

استعلام

طرفين خارج از واحد اجراي احكام به موجب سند عادي سازش نموده و خارج از مفاد اجراييه تعهدات جديدي
را براي خود و يا ثالث پيشبيني كردهاند؛ چنانچه يكي از بندهاي سازش ،تعهد محكومله به اعلام رضايت نسبت به
پرونده اجرايي در صورت اجراي تعهدات محكوم عليه باشد و محكوم له با استناد به ماده ١٨٥قانون آيين دادرسي
دادگاههاي عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب ١٣٧٩مدعي عدم اجراي برخي تعهدات محكومعليه يا ثالث
بوده و تداوم عمليات اجرايي را مطالبه كند؛ اما محكومعليه به استناد سازش صورت گرفته مختومه شدن پرونده
اجرايي را درخواست كند و رضايت محكومله را صرفاً در نيمعشر اجرايي ميتواند منشاء اثر بداند -١ ،آيا واحد
اجراي احكام مدني درخواست احراز اصالت سازش نامه ،مكلف است به اجرا يا عدم اجراي تعهدات طرفين ورود
كند؟
-٢آيا واحد اجراي احكام مدني به صرف پذيرش اصالت سازش نامه از سوي طرفين ،بايد پرون ده را مختومه كند
و محكومله را به طرح دعواي بياعتباري سازشنامه و يا طرح دعوي الزام به اجراي تعهد ارشاد نمايد؟

پاسخ

-١اولاً ،مطابق ماده ٤٠قانون اجراي احكام مدني مصوب ،١٣٥٦طرفين ميتوانند در خصوص اجراي حكم،
قراري گذارده و مراتب را به اجرا اعلام نمايند؛ به قياس اولويت ،طرفين ميتوانند در اجراي احكام در خصوص
موضوع توافق كنند؛ اما ماده ياد شده ،ناظر به اجراي مدلول حكم از قبيل چگونگي و مدت اجراي آن است و از
توافق خارج از موضوع اجرا منصرف مي باشد؛ بنابراين ،هرگاه توافق خارج از موضوع اجرا باشد؛ هر چند مطابق
عمومات براي طرفين لازم و نافذ است؛ اما مطالبه اجراي مفاد آن از طرف ديگر ،امري ترافعي بوده و مستلزم
رسيدگي قضايي است.
ثانياً ،با توجه به مدلول ماده ١٦٠قانون ياد شده كه در مقام تعيين تكليف حق اجرا در اين خصوص است ،به نظر
ميرسد با سازش طرفين و يا ترتيب مقرر بين آنان ،عمليات اجرايي خاتمه مي يابد و در حقيقت محكومله در

اجراي ماده ٢٤همان قانون ،رضايت ضمني خود را مبني بر تعطيلي عمليات اجرايي به دادگاه اعلام كرده است؛ در
اين صورت ،اختلافات بعدي تأثيري در قضيه ندارد و موجب نمي شود پرونده اجرايي بار ديگر به جريان افتد.
با توجه به مراتب پيشگفته و به سبب سازش و يا توافق طرفين خارج از موضوع و مفاد اجراييه و تأييد و تصديق
آن نزد دادرس اجراي احكام مدني ،پرونده اجرايي مختومه ميشود و ضرورتي به اعلام رضايت جداگانه محكومله
مبني بر اين امر نيست و اجرا يا عدم اجراي مفاد ت وافق و ترتيبات آن از سوي هر يك از طرفين ،امري ترافعي و
مستلزم رسيدگي جداگانه است.
٢و -٣با توجه به مراتب پيش گفته ،در فرض سؤال ،مختومه شدن پرونده اجرايي مستلزم اعلام رضايت جداگانه
محكومله به واحد اجراي احكام نيست و صرف ارائه توافقنامه به شرح ياد شده به معناي اعلام رضايت ضمني
است؛ مگر آنكه هدف از تصريح به لزوم اعلام رضايت در توافق نامه ،مشروط دانستن مختومه شدن پرونده اجرايي
به انجام تعهدات متقابل بوده باشد كه امري مصداقي و تشخيص آن حسب مورد بر عهده مرجع قضايي مربوط است.

دكتر محمدعلي شاه حيدري پور
اداره کل حقوقی قوه قضاییه