همانگونه كه مستحضريد به موجب ماده ٨لايحه قانوني نحوه خريد و تملك اراضي و املاك براي اجراي برنامههاي
عمومي ،عمراني و نظامي دولت مصوب ١٣٥٨با اصلاحات و الحاقات بعدي ،تصرف اراضي ،ابنيه و تأسيسات و
خلع يد مالك قبل از انجام معامله و پرداخت قيمت ملك يا حقوق مالك مجاز نميباشد؛ مگر آنكه در اثر موانعي
از قبيل استنكاف مالك از انجام معامله ،اختلافات مالكيت ،مجهول بودن مالك ،رهن يا بازداشت ملك ،فوت مالك
و غيره انجام معامله قطعي ممكن نگردد .در اين صورت به منظور جلوگيري از وقفه يا تأخير در اجراي طرح به
شرح زير اقدام ميشود :چنانچه مالك ظرف يك ماه از تاريخ اعلام »دستگاه اجرايي« به يكي از انحاء مقرر در
تبصره ٢ماده ٤براي انجام معامله مراجعه نكند يا از انجام معامله به نحوي استنكاف نمايد مراتب براي بار دوم
اعلام و پس از انقضاء ١٥روز مهلت مجدد ،ارزش تقويمي ملك كه طبق نظر هيأت كارشناسي مندرج در ماده ٤
يا تبصره ٢آن تعيين شده است به ميزان و مساحت مورد تملك به صندوق ثبت محل توديع و دادستان محل يا
نماينده وي سند انتقال را امضاء و ظرف يك ماه به تخليه و خلع يد اقدام خواهد نمود.
چنانچه پرونده مربوط به بخشي از اراضي واقع در طرح عمراني به سبب اختلاف در مالكيت در دادگاه مطرح شود
و صدور دستور موقت مبني بر عدم انتقال آن از سوي هر يك از طرفين دعوا درخواست شود و دادگاه دستور واريز
وجه را به صندوق سپرده دادگستري صادر و مجري طرح نيز به عنوان خوانده كل وجوه مربوطه را به صندوق
سپرده دادگستري واريز كند ،آيا واريز وجه در صندوق ثبت محل موضوعيت دارد و يا آنكه توديع آن در محل
ديگري مانند صندوق سپرده دادگستري نيز تشريفات قانوني مندرج در ماده ٨لايحه قانوني يادشده را برآورده
ميسازد و دادستان ميتواند سند انتقال را وفق اين ماده امضا كند؟
نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۵/۱ مورخ ۱۴۰۵/۰۴/۲۱
مرجع: اداره کل حقوقی قوه قضاییه ـ دكتر محمدعلي شاه حيدري پور
استعلام
پاسخ
با عنايت به اينكه ماده ٨لايحه قانوني نحوه خريد و تملك اراضي و املاك براي اجراي برنامههاي عمومي ،عمراني
و نظامي دولت مصوب ١٣٥٨با اصلاحات و الحاقات بعدي ،در مواردي كه به لحاظ اختلافات در مالكيت امكان
انجام معامله قطعي وجود نداشته باشد ،براي اقدامات تمليكي دستگاه اجرايي ساز و كار خاصي را پيشبيني كرده
است و به موجب اين مقرره قانوني ،ارزش تقويمي ملك بايد به صندوق ثبت محل توديع شود؛ واريز وجه مذكور
در غير حساب )صندوق( تعيين شده در ثبت محل صحيح نبوده و علاوه بر مغايرت با نص قانون ،ميتواند موجب
اختلال در روند اقدامات تمليكي و وظايف مجريان قانوني شود.
دكتر محمدعلي شاه حيدري پور
اداره کل حقوقی قوه قضاییه