چنانچه نمايندگي شركت خودروسازي به شخص حقيقي اعطا شده باشد ،آيا صرف اعطاي اين نمايندگي )صرف
نظر از ضوابط مسلم ايجاد شخصيت حقوقي( موجب ايجاد شخصيت حقوقي مستقل از شخص حقيقي ميشود؛ به
گونه اي كه شخص حقوقي در دعاوي به طور مستقل از شخص حقيقي طرف دعوا قرار گيرد؟ آيا با وحدت ملاك
از ماده يك آييننامه شماره ٥٧تنظيم امور نمايندگيها مصوب ١٣٨٧/٧/١٧شوراي عالي بيمه و اصول حقوق
تجارت مي توان گفت نفس نمايندگي به خودي خود ايجاد شخصيت حقوقي مستقل نمي كند و تابع قرارداد اعطاي
نمايندگي به نماينده؛ اعم از شخص حقوقي و يا حقيقي است؛ به همين سبب بار مسؤوليت در دعاوي نيز بر عهده
نماينده؛ اعم از شخص حقيقي و يا حقوقي ميباشد و از آنجا كه در فرض سؤال ،نمايندگي به شخص حقيقي واگذار
شده است و ايجاد شخص حقوقي مطابق ضوابط حقوق تجارت و قوانين خاص متصور نيست ،طرح دعوا صرفاً به
طرفيت شخص حقيقي موضوعيت دارد؟ براي مثال ،چنانچه نمايندگي شركت خودروسازي به شخص حقيقي به نام
»م« اعطا شود و وي با ايجاد مجموعهاي براي خود شروع به فعاليت كند و عرفاً به آن مجموعه نمايندگي آقاي
»م« گفته شود و در اثر اقدامات اين مجموعه خسارتي )غير از موارد در راستاي نمايندگي( به ديگري وارد آيد ،آيا
طرح دعوا عليه نمايندگي و در نهايت محكوميت آن صحيح است؟
نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۵/۲۳ مورخ ۱۴۰۵/۰۴/۲۲
مرجع: اداره کل حقوقی قوه قضاییه ـ دكتر محمدعلي شاه حيدري پور
استعلام
پاسخ
اولاً ،با لحاظ تعريف »نمايندگي مجاز« به شرح مذكور در بند ٤ماده يك قانون حمايت از حقوق مصرفكنندگان
خودرو مصوب ١٣٨٦با اصلاحات بعدي و بند »ج« ماده يك آييننامه اجرايي اين قانون مصوب ١٣٩٥/١/٢٢
هيأت وزيران ،در فرض سؤال كه شركت خودروساز به شخص حقيقي نمايندگي فروش خودرو اعطا نموده است،
از مواد ٥٨٤به بعد قانون تجارت مصوب ،١٣١١چنين مستفاد است كه صرف انعقاد قرارداد نمايندگي با شخص
حقيقي ،موجد شخصيت حقوقي نمي باشد؛ بلكه ايجاد شخصيت حقوقي ،تابع قوانين و مقررات حاكم و اراده مقنن
است.
ثانياً ،در فرض سؤال ،چنانچه شخص حقيقي داراي نمايندگي ،خساراتي به ديگران وارد نمايد كه در اجراي قرارداد
نمايندگي نباشد ،اقامه دعوا به طرفيت وي ،تابع عمومات آيين دادرسي و مسؤوليت مدني است.
دكتر محمدعلي شاه حيدري پور
اداره کل حقوقی قوه قضاییه