در صورت ارتكاب حيله در فرآيند دادرسي كه در رأي محكوميت مؤثر نبوده است؛ اما به صورت غير مستقيم
موجب زيان محكومعليه دعوا شده است ،آيا محكومعليه ميتواند به سبب تقصير مرتكب حيله و بر اساس قواعد
عام مسؤوليت مدني ،دادخواهي و مطالبه خسارت نمايد؟ مانند آنكه ،خواهان به رغم اطمينان به وجود اسناد
مالكيت و پيروزي در دعوا در دعواي استرداد خودرو ،خواسته خود را به سه برابر قيمت واقعي و عرفي تقويم
مينمايد و در جريان دادرسي نيز به دليل عدم توجه دادگاه و همچنين عدم وجود مقررات قانوني براي تقويم
نادرست )تقويم بيش از واقع( حكم به استرداد خودرو و هزينههاي دادرسي )بر اساس تقويم مازاد( صادر شده
است ،آيا دعواي بعدي مطالبه و استرداد مبلغ مازاد بر قيمت واقعي كه به صورت غير قانوني و به جهت سوءاستفاده
از حق توسط خواهان مطرح و بر اساس آن رأي صادر شده است ،قابل استماع است؟
نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۵/۳۸ مورخ ۱۴۰۵/۰۵/۱۴
مرجع: اداره کل حقوقی قوه قضاییه ـ دكتر محمدعلي شاه حيدري پور
استعلام
پاسخ
خواهان در تقويم خواسته بايد حدود متعارف را رعايت كند و نبايد از حق خود مبني بر تقويم خواسته سوءاستفاده
كند .بر اين اساس ،در فرض سؤال كه خواهان خواسته را سه برابر قيمت واقعي آن تقويم كرده و خوانده به دليل
عدم شمول ماده ٦٣قانون آيين دادرسي دادگاههاي عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب ١٣٧٩نميتوانسته
است به تقويم خواهان اعتراض كند و در رأي صادره به پرداخت هزينه دادرسي پرداخت شده بر مبناي خواسته
تقويم شده توسط خواهان محكوم شده است ،دعواي مطالبه خسارت از سوي چنين خواندهاي در صورت احراز
اركان مسؤوليت مدني ،وفق عمومات حاكم قابل پذيرش است.
دكتر محمدعلي شاه حيدري پور
اداره کل حقوقی قوه قضاییه