-١چنانچه متهم مرتكب دو يا چند جرم شده باشد و بايد قاعده تعدد جرم اعمال شود و همچنين مشمول تخفيف
موضوع مواد ٣٧و ٣٨قانون مجازات اسلامي مصوب ١٣٩٢تشخيص داده شود ،آيا ابتدا مجازاتهاي متهم با رعايت
قواعد تعدد تعيين و سپس تخفيف اعمال ميشود و يا آنكه ابتدا تخفيف داده ميشود؛ مانند تخفيف مجازات از درجه
چهار به درجه شش و سپس در درجه تخفيفيافته قاعده تعدد اعمال ميشود؟ مانند آنكه در حبس درجه شش ،بايد
حبس بيش از پانزده ماه تعيين شود.
-٢در فرض سؤال ،چنانچه نظر بر اين باشد كه ابتدا قاعده تعدد اعمال و مجازات تعيين و سپس تخفيف داده شود ،آيا
در مجازات حبس درجه شش بايد مطابق ماده ١٨قانون مجازات اسلامي مصوب ١٣٩٢حداقل مجازات حبس تعيين
شود و يا آنكه بين اقل و اكثر اختيار وجود دارد و حكم ماده يادشده اعمال نميشود؟
نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۵/۶۱ مورخ ۱۴۰۵/۰۳/۲۳
مرجع: اداره کل حقوقی قوه قضاییه ـ دكتر محمدعلي شاه حيدري پور
استعلام
پاسخ
١و -٢اولاً ،مقتضاي تخفيف مجازات در جرم واحد ،كاهش مجازات از حداقل قانوني يا تبديل آن در موارد مقرر در
قانون است؛ اما در مورد تعدد جرم ،در فرض ارتكاب دو يا سه جرم ،تخفيف مجازات زماني صادق است كه مجازات
به ميانگين حداقل و حداكثر و يا كمتر از آن كاهش يابد و در فرض ارتكاب بيش از سه جرم ،تخفيف مجازات در
صورتي صدق ميكند كه مجازات از حداكثر قانوني كاهش يابد؛ بنابراين ،دادگاه بايد با لحاظ الزام قانوني مربوط به
تشديد مجازات و مقررات مذكور در مواد ٣٧و ٣٨قانون مجازات اسلامي مصوب ١٣٩٢مجازات تعيين كند.
ثانياً ،حكم تبصره )الحاقي (١٣٩٩ماده ١٨قانون مجازات اسلامي مصوب ١٣٩٢مبني بر تعيين حداقل مجازات قانوني
حبس و لزوم ذكر جهت تعيين اين مجازات به بيش از حداقل مجازات مقرر قانوني در متن رأي ،در جرم واحد و جرايم
متعدد بايد رعايت شود.
دكتر محمدعلي شاه حيدري پور
اداره کل حقوقی قوه قضاییه