-١فرد »الف« شكايتي عليه فرد »ب« مطرح كرده است؛ به سبب آنكه يكي از اتهامات در صلاحيت دادگاه كيفري
يك بوده است ،پرونده به آن مرجع ارجاع شده است؛ اين دادگاه به جهت عدم احراز وقوع جرم ،در خصوص آن
اتهام ،قرار منع تعقيب ص ادر و در مورد ديگر اتهامات قرار عدم صلاحيت به اعتبار صلاحيت دادگاه كيفري دو صادر
كرده است؛ در چنين فرض ،آيا قرار صادره منطبق با موازين قانوني است؟
-٣چنانچه متهم در مرحله تحقيقات مقدماتي دادسرا كمتر از هجده سال سن داشته باشد و پس از رسيدگي در
مرحله صدور كيفرخواست ،سن وي به هجده سال تمام برسد و يا پس از ارجاع پرونده ،به دادگاه ،وي داراي هجده
سال تمام شمسي شود؛ در هر يك از اين فروض كدام يك از دادگاههاي كيفري يا اطفال و نوجوانان صالح به
رسيدگي است؟
نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۵/۷۱ مورخ ۱۴۰۵/۰۴/۲۹
مرجع: اداره کل حقوقی قوه قضاییه ـ دكتر محمدعلي شاه حيدري پور
استعلام
پاسخ
-١اولاً ،اظهارنظر در خصوص صحت يا عدم صحت آراء صادره از مراجع قضايي ،از وظيفه اين اداره كل خارج
ميباشد.
ثانياً ،با عنايت به ماده ٣١٣و تبصرههاي ١و ٢ماده ٣١٤قانون آيين دادرسي كيفري مصوب ،١٣٩٢چنانچه
بزهكار مرتكب يك يا چند جرم داخل در صلاحيت دادگاه كيفري يك و همچنين يك يا چند جرم داخل در
صلاحيت دادگاه كيفري دو شود ،به تمامي اتهامات بايد توأمان و در دادگاه كيفري يك رسيدگي شود .بر اين اساس
در فرض سؤال ،با توجه به اتهامات اوليه كه در مجموع براي دادگاه كيفري يك ايجاد صلاحيت كرده است )تثبيت
صلاحيت( در ادامه نيز رسيدگي در صلاحيت دادگاه كيفري يك خواهد بود و صدور ق رار منع تعقيب در خصوص
اتهام موضوع صلاحيت اين دادگاه ،مسقط صلاحيت ايجاد شده براي دادگاه مذكور در رسيدگي به ديگر اتهامات
متهم )كه اصولاً در صلاحيت دادگاه كيفري دو است( نميباشد )استمرار صلاحيت ايجاد شده( .بر اين اساس در فرض
سؤال ،دادگاه كيفري يك نميتواند قرار عدم صلاحيت صادر كند.
-٣با توجه به قواعد عام حاكم بر صلاحيت و ضرورت تثبيت صلاحيت دادگاه و با لحاظ معيار در نظر گرفته شده
در ماده ٢٦قانون آيين دادرسي دادگاه هاي عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب ،١٣٧٩مناط صلاحيت دادگاه
كيفري در رسيدگي به جرايم مطروحه در آن دادگاه ،تاريخ طرح پرونده در آن دادگاه است و ماده ٣٤١قانون آيين
دادرسي كيفري مصوب ١٣٩٢نيز كه دادگاه كيفري را مكلف كرده است ،بدون تعيين وقت رسيدگي ،ظرف حـداكثر
يـك ماه از تاريخ ارجـاع ،پرونده را بررسـي و چنانچه خود را صالح به رسيدگي نداند اتخاذ تصميم كند ،بر اين
مبنا است؛ بنابراين ،در مواردي كه پرونده با صدور كيفرخواست به دادگاه ارجاع ميشود و همچنين در مواردي كه
پرونده به طور مستقيم پس از ارجاع براي انجام تحقيقات مقدماتي و رسيدگي در دادگاه كيفري )در فرض سؤال
دادگاه اطفال و نوجوانان( مطرح ميشود ،تاريخ ارجاع پرونده »تاريخ شروع به رسيدگي« مذكور در ماده ٣٠٤
قانون آيين دادرسي كيفري مصوب ١٣٩٢محسوب ميشود و چنانچه سن متهم در تاريخ ارجاع پرونده از هجده
سال تمام تجاوز كند ،دادگاه اطفال و نوجوانان بايد ،قرار عدم صلاحيت خود را به اعتبار صلاحيت دادگاه كيفري
ذيربط صادر كند.
با عنايت به مراتب پيشگفته و با لحاظ شاخص تاريخ ارجاع ،پاسخ هر يك از فروض مندرج در استعلام در
خصوص دادگاه صالح ،مشخص است.
دكتر محمدعلي شاه حيدري پور
اداره کل حقوقی قوه قضاییه