نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه

نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۵/۸۷ مورخ ۱۴۰۵/۰۴/۲۲

متن کامل استعلام و پاسخ نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۵/۸۷ مورخ ۱۴۰۵/۰۴/۲۲، شماره پرونده ۱۴۰۵-۱۸۲-۸۷، در بخش نظریات مشورتی کتابخانه حقوقی دادیار.

شماره نظریه ۷/۱۴۰۵/۸۷تاریخ ۱۴۰۵/۰۴/۲۲شماره پرونده ۱۴۰۵-۱۸۲-۸۷ ـ كتیر ۱۴۰۵

نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۵/۸۷ مورخ ۱۴۰۵/۰۴/۲۲

مرجع: اداره کل حقوقی قوه قضاییه ـ دكتر محمدعلي شاه حيدري پور

استعلام

متهمي كه مرتكب جعل اسناد رسمي مانند شناسنامه ،كارت ملي و يا گذرنامه از طريق ساخت اين اسناد رسمي
شود ،با توجه به اينكه يكي از مندرجات اينگونه اسناد و به طور كلي هر سند رسمي ،امضاء مقام و مسئول و كارمند
حكومتي و دولتي است ،آيا مشمول ماده ٥٢٥قانون مجازات اسلامي )تعزيرات( مصوب ) ١٣٧٥جعل امضا مقامات
و كارمندان دولتي( است كه يك تا ده سال حبس دارد و يا آنكه مشمول حكم ماده ٥٣٣اين قانون )جعل اسناد
رسمي( ميباشد كه يك تا ٥سال حبس دارد؟ خصوصيتي كه اين دو ماده را از يكديگر در خصوص جعل اسناد
رسمي متمايز ميكند ،چيست؟ مفهوم و مقصود از عبارت »از حيث مقام رسمي« چيست؟
توضيح آنكه ،تمام اسناد رسمي از سوي كارمندان دولتي تنظيم ميشوند و چنانچه عقيده بر اين باشد كه جعل و
ساختن اسناد رسمي به جهت امضاء موجود در سند رسمي ،جعل مشمول ماده ٥٢٥قانون يادشده ميباشد ،در عمل
حكم موضوع ماده ٥٣٣اين قانون منتفي بوده و هيچ جرمي مشمول اين ماده نخواهد بود.

پاسخ

اولاً ،در مواردي كه جاعل در مقام جعل اسنادي مانند گذرنامه ،گواهينامه ،شناسنامه ،مدرك تحصيلي و مانند آن
امضاي مقام مجاز صادركننده آن سند را نيز ذيل سند مجعول جعل مي كند ،موضوع از شمول بند يك ماده ٥٢٥
قانون مجازات اسلامي )تعزيرات( مصوب ١٣٧٥خروج موضوعي دارد؛ زيرا در اين موارد ،قصد واقعي جاعل ،جعل
همان سند است و نه جعل امضاي مقام ذيصلاحي كه سند با امضاي او سنديت مييابد؛ اما در مواردي كه امضا،
موضوعيت دارد؛ همانند معرفينامه و مكاتبات رسمي اداري ،موضوع مشمول بند يك ماده ٥٢٥يادشده است.
ثانياً ،در ماده ٥٢٥قانون مجازات اسلامي )تعزيرات( مصوب ،١٣٧٥عبارت »از حيث مقام رسمي آنان« به اين
معناست كه جعل امضا ،مهر ،دستخط يا احكام اشخاص مذكور زماني مشمول اين ماده است كه اين جرم به اعتبار
سمت و جايگاه اداري و حاكميتي آنان ارتكاب يافته باشد؛ براي مثال ،چنانچه فردي امضاي قاضي دادگاه را ذيل
اوراق مربوط به دادگاه جعل كند ،از آنجا كه امضا به اعتبار مقام قضايي وي است ،مشمول حكم اين ماده خواهد

بود؛ اما اگر امضاي همان قاضي در قراردادي خصوصي مانند عقد اجاره به عنوان موجر يا مستأجر جعل شود ،جعل
مزبور مشمول ماده ٥٢٥قانون مذكور نميباشد.

دكتر محمدعلي شاه حيدري پور
اداره کل حقوقی قوه قضاییه