خدمت تخصصی تکمیلی دادیار
خدمات تخصصی حقوقی اراضی و مستندات مکانی
در پرونده‌های اراضی، منابع طبیعی، مالکیت، تصرف، تغییر کاربری و اختلافات تاریخی زمین، دادیار می‌تواند در کنار تحلیل حقوقی و تعیین وکیل، از تصاویر تاریخی ماهواره‌ای، نقشه‌های چندزمانه، داده‌های مکانی و گزارش‌های فنی برای تکمیل مستندات پرونده استفاده کند.
دسترسی به منابع مکانی تکمیلی فراتر از نقشه‌های متعارف داخلی
در برخی پرونده‌ها، نقشه‌ها و عکس‌های هوایی قابل دریافت از مراجع داخلی مانند منابع طبیعی یا سازمان نقشه‌برداری کشور برای بازه زمانی مورد اختلاف موجود نیست، پوشش کافی ندارد یا برای پاسخ به سؤال فنی پرونده به‌تنهایی کافی نیست. دادیار در چارچوب همکاری اختصاصی خود با IRANSAR می‌تواند امکان‌سنجی دسترسی به آرشیوهای تاریخی، تصاویر ماهواره‌ای، داده‌های راداری و چندطیفی و سایر محصولات مکانی تخصصی را بدون افشای منبع تأمین‌کننده خارجی به کاربر انجام دهد.
این قابلیت به‌ویژه در پرونده‌هایی اهمیت دارد که ادعای سابقه کشت، احیا، تصرف، تغییر کاربری یا تخریب باید در یک بازه زمانی مشخص بررسی شود. نبود عکس هوایی مناسب در منابع داخلی الزاماً به معنای پایان امکان بررسی نیست؛ در صورت وجود پوشش جایگزین، می‌توان با کنترل هندسی، تطبیق مکانی و تحلیل چندزمانه، مستندات فنی تکمیلی برای تأمین دلیل، کارشناسی و دفاع مؤثرتر تهیه کرد.
منشأ فنی خدمت: تأمین، امکان‌سنجی، پردازش و تولید محصولات مکانی این خدمت صرفاً از مسیر iransar.space و iransar.tech انجام می‌شود. دادیار تنها مجموعه حقوقی طرف قرارداد با IRANSAR برای ارائه این خدمات در قالب پرونده‌های حقوقی است.
حدود استفاده: وجود تصویر یا محصول مکانی برای هر نقطه و هر سال تضمین‌شده نیست. پوشش آرشیوی، کیفیت تصویر، ابرناکی، زاویه تصویربرداری، قدرت تفکیک، خطای مکانی و امکان استفاده در هر پروژه باید جداگانه ارزیابی شود. ارزش اثباتی نهایی نیز تابع قوانین، نظر مرجع رسیدگی و در موارد لازم نظر کارشناس رسمی است.
سابقه زمانی محصولات قابل بررسی
چه بازه‌هایی می‌تواند در امکان‌سنجی پرونده بررسی شود؟
بازه‌های زیر بیانگر ظرفیت زمانی محصولات قابل جست‌وجو و پردازش از مسیر IRANSAR است و به معنای تضمین پوشش برای همه نقاط ایران یا همه تاریخ‌ها نیست.
منشأ معرفی و ارائه داده برای کاربران دادیار صرفاً IRANSAR است. نام، نشانی و مشخصات سرویس‌دهندگان یا آرشیوهای خارجی تأمین‌کننده در سایت دادیار منتشر نمی‌شود.
کاربرد در پرونده‌های اصلاحات ارضی، کشت موقت، ماده ۵۶ و حفظ کاربری
اصلاحات ارضی: لایحه اصلاحی قانون اصلاحات ارضی در سال ۱۳۴۰ تصویب شد. در پرونده‌هایی که وضعیت زراعت، بهره‌برداری یا حدود اراضی در دوره اجرای اصلاحات ارضی محل اختلاف است، تصاویر نزدیک به دهه ۱۳۴۰ می‌تواند در صورت وجود پوشش، وضعیت سطح زمین و آثار قابل مشاهده بهره‌برداری را به شکل فنی مستندسازی کند.
ماده ۵۶: ماده ۵۶ قانون حفاظت و بهره‌برداری از جنگل‌ها و مراتع مصوب ۱۳۴۶ مربوط به تشخیص منابع ملی‌شده و مستثنیات است. تصاویر تاریخی نزدیک به این دوره می‌تواند برای بررسی الگوی پوشش، آثار احیا، زراعت، باغ، راه، بنا یا سایر عوارض قابل مشاهده به عنوان قرینه فنی تکمیلی بررسی شود؛ اما تشخیص حقوقی «ملی» یا «مستثنیات» صرفاً با تصویر ماهواره‌ای انجام نمی‌شود.
کشت موقت: قانون واگذاری زمین‌های دایر و بایر که بعد از انقلاب به صورت کشت موقت در اختیار کشاورزان قرار گرفته بود در سال ۱۳۶۵ تصویب شد. محصولات چندزمانه قابل بررسی از حدود سال ۱۳۵۱ به بعد می‌تواند در برخی مناطق برای مطالعه الگوی کشت و بهره‌برداری پیش و پس از این دوره مورد استفاده قرار گیرد.
حفظ کاربری اراضی زراعی و باغ‌ها: قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغ‌ها در سال ۱۳۷۴ تصویب و در سال ۱۳۸۵ اصلاح شد. در اختلافات مربوط به تغییر کاربری، تصاویر قبل و بعد از تاریخ مورد ادعا می‌تواند برای تعیین زمان تقریبی تغییر، توسعه مستحدثات، از بین رفتن پوشش زراعی یا تغییر الگوی بهره‌برداری به کار رود.
تفکیک قانونی مهم: «ماده ۵۶» مربوط به قانون حفاظت و بهره‌برداری از جنگل‌ها و مراتع است؛ «حفظ کاربری» عنوان قانون جداگانه حفظ کاربری اراضی زراعی و باغ‌هاست. گزارش فنی دادیار این دو موضوع را با مبانی و سؤال کارشناسی مستقل بررسی می‌کند.
سابقه کشت و احیا
بررسی آثار قابل مشاهده زراعت، باغ، شخم، قطعه‌بندی، آبیاری، مستحدثات و تغییرات بهره‌برداری در تصاویر چندزمانه.
تصرف و تجاوز به حدود
مقایسه حدود، توسعه مستحدثات، تغییر مرز بهره‌برداری و شناسایی تغییرات تدریجی یا ناگهانی در محدوده مورد اختلاف.
منابع طبیعی و پوشش زمین
بررسی تغییر پوشش گیاهی، جنگل، مرتع، اراضی کشاورزی و آثار تخریب یا احیا با توجه به قابلیت سنجنده و تاریخ تصویر.
تغییر کاربری
مقایسه قبل و بعد از تاریخ ادعا برای مستندسازی زمان تقریبی ایجاد بنا، راه، محوطه‌سازی یا خروج زمین از الگوی قبلی استفاده.
تأمین دلیل و کارشناسی
تهیه نقشه، تصویر تطبیقی، مختصات، جدول زمانی، متادیتا و گزارش فنی برای استفاده در تدوین دفاع، درخواست کارشناسی یا تأمین دلیل.
تطبیق با اسناد پرونده
تطبیق گزارش‌های ثبتی، نقشه UTM، کروکی، نظریه کارشناسی و سایر اسناد با لایه‌های مکانی و تصاویر تاریخی در حد امکان فنی.
سازمان‌ها و دستگاه‌های اجرایی
پایش ضابطه‌مند تصرفات، تخریب و تغییر کاربری
این خدمت فقط برای پرونده‌های اشخاص نیست. ادارات، سازمان‌ها، شرکت‌های دولتی و عمومی و نهادهای متولی زمین می‌توانند برای پایش وسیع و مستندسازی فنی تغییرات از آن استفاده کنند.
شناسایی تصرفات
تشخیص تغییرات در اراضی عمومی، حریم‌ها، محدوده‌های تحت مدیریت و اولویت‌بندی نقاط نیازمند بازدید میدانی.
تخریب جنگل و منابع طبیعی
پایش تغییر پوشش، لکه‌های تخریب، توسعه راه یا مستحدثات و تولید نقشه تغییرات برای دوره‌های زمانی قابل مقایسه.
کاربری غیرمجاز
کنترل توسعه ساخت‌وساز، تغییر سطح بهره‌برداری، توسعه محوطه‌ها و مستندسازی مرحله‌ای تغییرات برای تصمیم‌گیری سازمانی.
تصرف اموال عمومی
پایش عوارض و تغییرات قابل مشاهده در املاک و اراضی متعلق به دولت یا نهادهای عمومی با ثبت تاریخ و محدوده مکانی.
پایش دوره‌ای
تعریف محدوده ثابت AOI و تولید گزارش‌های دوره‌ای برای کشف تغییرات جدید، کاهش مراجعات تصادفی و تمرکز بازرسی میدانی.
خروجی GIS و گزارش
امکان تحویل لایه‌ها و محصولات مکانی قابل استفاده در GIS، نقشه‌های مقایسه‌ای، گزارش PDF و متادیتای پردازش متناسب با پروژه.
نقش IRANSAR در این خدمت
IRANSAR زیرساخت تخصصی تأمین، پردازش، کنترل و تولید محصولات مکانی مورد استفاده در این خدمت است. دسترسی فنی و معرفی محصولات برای کاربران دادیار از طریق iransar.space و iransar.tech انجام می‌شود.
دادیار تنها مجموعه حقوقی طرف قرارداد با IRANSAR برای ارائه این خدمات در قالب پرونده‌های حقوقی است. به همین دلیل، نام و مشخصات منابع یا سرویس‌دهندگان خارجی تأمین‌کننده داده در دادیار نمایش داده نمی‌شود و کاربر یک خدمت یکپارچه حقوقی و فنی دریافت می‌کند.
فرایند بررسی یک پرونده
- ثبت محدوده و موضوع اختلاف مختصات، پلاک، نقشه یا نشانی و بازه زمانی مورد ادعا ثبت می‌شود.
- بررسی اسناد حقوقی سند، رأی، نظریه کارشناسی، نقشه UTM، سوابق منابع طبیعی یا امور اراضی و سایر مدارک بررسی می‌شود.
- امکان‌سنجی داده آرشیوهای داخلی و خارجی قابل استفاده برای تاریخ و محدوده موردنظر بررسی می‌شود.
- پردازش و تطبیق تصاویر و لایه‌ها در صورت امکان هندسی تطبیق داده شده و تحلیل چندزمانه یا موضوعی انجام می‌شود.
- گزارش فنی و حقوقی نتایج، محدودیت‌ها، منابع داده و مستندات تصویری در کنار تحلیل حقوقی پرونده ارائه می‌شود.